به هر وسیله نقلیه موتوری و یا غیر موتوری دریایی اطلاق می گردد که برای حمل و جابجایی بار و مسافر و یا سایر خدمات در دریا به کار می رود و به کشتی های مسافری، باری، خدماتی و … تقسیم می گردد.
گونه ای ازشناورکوچک یا قایق بزرگ باری، مسافری و صیادی است که دردریای خزر،خلیج فارس،دریای عمان و بعضاً اقیانوس هند دیده می شود. لنج ها بر پایه قایق های بادبانی رایج در خلیج فارس ساخته می شود با این تفاوت که به جای بادبان با موتور حرکت می کند.
شناوری است که برای ترابری اشیای بزرگ یا حجم نسبتاً زیادی از کالا یا مواد بر روی آب به کار می رود. بیشتر از دوبه ها در خلیج فارس و دریای عمان به کار گرفته می شود. بارج معمولاً موتور یا پیشرانه دیگری ندارد و آن را یدک کشی بر روی آب می کشد یا به جلو می راند.
یک وسیله حمل است که ازآن در حمل دریایی استفاده می شود. لندینگ کرافتها بر خلاف بارج ها با نیروی محرکه خود حرکت میکنند و نسبت به بارج کوچکتر و سریعتر هستند. از این وسیله می توان برای جابه جایی خودرو ، مواد فله ، ماشین آلات سنگین ، کامیون و کانتینر استفاده کرد.مالکان کشتی ها و انواع شناورها جهت حفظ منافع خود و جبران تبعات ناشی از خسارت وارده به کشتی، ماشین آلات و تجهیزات آن و همچنین فوت، نقص عضو، هزینه های پزشکی وارده به خدمه کشتی و یا اشخاص ثالث و یا خسارت وارده به اموال اشخاص ثالث نیاز به بیمه نامه کشتی دارند که شرکت بیمه ” ما ” با بهره گیری ازکادر مجرب دپارتمان مدیریت بیمه های باربری، کشتی و هواپیما در این راستا خدمات خود را ارائه مینماید.
موضوع بیمه کشتی، تأمین و جبران خسارتهایی است که در حوادث دریا به کشتی، ماشینآلات و تجهیزات آن وارد میشود که علاوه بر پوشش بدنه و ماشین آلات کشتی، همچنین مسئولیت مالی دارنده کشتی در مقابل اشخاص ثالث اعم از پوششFFO یا برخورد شناور یا اجسام ثابت و متحرک در دریا، پوششRDC یا برخورد شناور با شناور دیگر، آلودگی محیط زیست، پوشش مغروقه (نایروبی)، پوشش حوادث جانی ( شامل خدمه و افراد شخص ثالث)، پوششMLC یا تأمین هزینههای مالی در چارچوب الزامات کنوانسیون کار دریایی و … نیز میتواند در صورت درخواست بیمه گزار و قبول بیمه گر حسب شرایط و همچنین براساس کلوز انتخابی در این بیمه نامه تحت پوشش قرار گیرد. بیمه کشتی به دو صورت بیمه زمانی و بیمه سفر ارائه میگردد که با توجه به روال معمول بیمه گزاران و شرکت های بیمه، بیشتر بر صدور بیمه نامه های زمانی یکساله تمرکز دارند.
بیمه بدنه و ماشین آلات شناورها براساس کلوزهای طراحی شده توسط انستیتوی بیمه گران لندن ارائه میگردد. این کلوزها کاملاً استاندارد بوده و هر کلوز مبین پوشش خاصی میباشد. مهمترین کلوزهای قابل ارائه در بیمه های شناور به شرح ذیل میباشد:
با توجه به تنوع کشتیها از جمله باری و مسافری و محدودهی تردد آنها، محاسبه ی نرخ در بیمه کشتی تابع عوامل مختلفی مانند ویژگیهای فنی کشتی، نوع کاربری و مسئولیت های مختلف صاحبان و شرکتهای کشتیرانی در قبال عوامل انسانی و محیط زیست است. این رشته نیز مانند بیمه هواپیما تابع کنوانسیونهای مختلف بین المللی و کلوزهای مختلفی است که در این رشته مورد استفاده قرار میگیرد.
۱- نوع شناور (باری، مسافری و کشتیهای ویژه عملیات خاص).
۲- موسسه طبقه بندی و تایید کننده سلامت شناور.
۳- ایمنی و قابلیت دریانوردی.
۴- سن شناور.
۵- محدوده تردد.
۶- سابقه خسارتی.
۷- تعداد شناورهای بیمه شده (یک کشتی یا تعدادی از یک ناوگان).
۸- سابقه فعالیت حرفه ای مالک شناور.
۹- مشخصات شرکت سازنده.
۱۰- کشور سازنده و پرچم.
۱۱- سوابق شغلی خدمه.
۱۲- ارزش شناور.
۱۳- فرانشیز.
۱۴- نوع نیروی محرکه شناور و ماشین آلات.
۱۵- امکانات تعمیر شناور.
۱۶- کلوزهای مورد استفاده.
۱۷- محموله (مواد فاسد شدنی، مواد نفتی، مسافر و … )
قابلیت دریانوردی کشتی، یعنی این که کشتی از هر لحاظ برای سفر دریایی تجهیز شده و بدون عیب و نقص فنی مهم و مشهودی باشد و استحکام و مقاومت لازم در برابر حوادث دریا و آب و هوای نامساعد را دارا باشد.
وظایف متصدی حمل جهت کنترل دارا بودن قابلیت دریا نوردی و آماده سازی شناور برای سفر:
۱) در آغاز و ابتدای سفر باید مراقبتهای لازم را در موارد زیر بعمل آورد:
۱-۱) کشتی قابلیت دریانوردی داشته باشد.
۲-۱) از نقطه نظر خدمه و کارکنان، تجهیزات و مواد اولیه مورد نیاز کشتی تجهیز شده باشد.
۳-۱) کلیه انبارها، یخچالها و سردخانه هایی که قرار است کالا در طول مسیر حمل در آن انبار شود، آمادگی دریافت کالا را داشته باشند.
۴-۱) کار بارگیری، تخلیه، اداره، انبار کردن، حمل، نگهداری کالای حمل شده را با دقت انجام دهد.
قابلیت دریانوردی و بیمه حمل دریایی از اصول اولیه حمل و نقل دریایی محسوب میشود و به همین دلیل چنانچه کالایی با وسیله حمل نامناسب حمل گردد، جبران اینگونه خسارتها در تعهد بیمه گر قرار ندارد. به هرحال قابلیت دریانوردی کشتی با توجه به نوع کالایی که حمل مینماید متفاوت است. مواد غذایی فاسد شدنی مانند «گوشت، کره» باید در سردخانه کشتی نگهداری شود و به همین دلیل با توجه به شرایط سفر و نوع کالایی که قرار است حمل شود، وضعیت قابلیت دریانوردی کشتی ممکن است متفاوت باشد.
در غرق و واژگون شدن کشتی در مسیر حمل صرفاً نباید آب و هوای بد وجود داشته باشد، زیرا گاهی اوقات جابجایی کالا در کشتی باعث بر هم خوردن توازن و تعادل آن شده و در نتیجه کشتی واژگون میگردد. واژگون شدن کشتی یکی از حوادث دریا محسوب شده و در بیمه بدنه کشتی دارای پوشش است و بیمه گزار کالا میتواند در صورت بروز حادثه، واژگونی و غرق کشتی خسارت وارده به مورد بیمه خود را مطالبه نماید.
تعریفی که از به گل نشستن کشتی وجود دارد با حالت متفاوت دیگری که کشتی برای لحظه ای با کف دریا اصابت کرده و آنگاه به راه و مسیر خود ادامه دهد متفاوت است. به گل نشستن کشتی به وضعیتی گفته میشود که شناور پس از تماس و برخورد شدید با کف دریا برای مدت زیادی در آن حالت متوقف گردیده و قادر به حرکت و ادامه مسیر نباشد. برای اثبات حادثه به گل نشستن کشتی لازم است که تقریباً سه شرط احراز گردد.
الف- قسمت های زیرین کشتی با بستر دریا، تپه های شنی و یا صخره های کف دریا اصابت نماید.
ب- برخورد کشتی با بستر و کف دریا شدید باشد.
ج- توقف کشتی در حالت به گل نشستن در بستر دریا مدت زمان زیادی به طول بیانجامد.
الف) از بین رفتن کلی واقعی: بدین صورت است که کشتی به طور کلی از بین رفته، بسوزد و یا غرق شود و یا از حیز انتفاع خارج شود.
ب) از بین رفتن کلی فرضی: دو حالت وجود دارد که می تواند منجر به خسارت کلی فرضی کشتی شود:
۱) زمانی که کشتی در وضعیتی قرار گرفته که نجات و بازیابی کشتی میسر نیست، به طوری که استفاده از کشتی هم مقدور نباشد. به عنوان مثال کشتی در جایی به گل بنشیند که امکان نزدیک شدن یدک کشها و سایر تجهیزات به کشتی خسارت دیده مقدور نباشد.
۲) زمانی که هزینه های نجات و تعمیر کشتی از ارزش مورد بیمه بیشتر باشد.
استثنائات: در عرف بیمه گری استثنائات را میتوان به دو گروه معین و مشخص بشرح زیر تقسیم بندی نمود.
– خطرهایی که با توجه به وجود قوانین آمره و منع قانونگذار قابل بیمه شدن نیستند.
– خطرهایی که در بیمه نامه استثناء شده اند، اما با توجه به توافق بین بیمه گر و بیمه گزار و پرداخت حق بیمه اضافی قابل بیمه شدن می باشند.
مدارک و مستندات مورد نیاز جهت تشکیل و رسیدگی به پرونده خسارت که میبایستی توسط بیمه گزار به بیمه گر ارائه گردد و بیمه گزار همراهی لازم را با بیمه گر داشته باشد:
مواردی که به موجب آن بیمه گزار حقوق خود را از دست میدهد: در بیمه کشتی برای زمان معین این تعهد از جانب بیمه گزار وجود دارد که وضعیت کشتی از نظر طبقه بندی بودن، مالکیت، مدیریت و موضوعات دیگر در تمام مدت بیمه به همان صورت که در تاریخ صدور بیمه نامه وجود داشته و به بیمه گر اعلام شده است، باقی بماند. بنابراین، چنانچه در هر یک از این امور تغییری پدید آید، تعهد بیمه گر نیز ساقط خواهد شد. به طوری که میتوان گفت بیمه نامه از تاریخ تغییر وضعیت مورد بیمه به صورت خودکار منفسخ میگردد و در صورتی که کشتی در زمان تغییر وضعیت در بین راه باشد، انفساخ بیمه نامه تا رسیدن کشتی به اولین بندر به تأخیر خواهد افتاد که این موضوع عیناً در خصوص تاریخ انقضای بیمه نامه نیز صدق میکند. طبق شرایط مؤسسه بیمه گران لندن در مورد بیمه کشتی برای زمان معین، موارد انفساخ بیمه نامه که می توان از آن به عنوان مواردی که بیمه گزار حقوق خود را از دست میدهد نام برد عبارت است از:
۱- تغییر مؤسسه طبقه بندی کشتی.
۲- تغییر، تعلیق، عدم ادامه، لغو یا انقضای مدت طبقه کشتی.
۳- تغییر مالکیت، مدیریت یا پرچم کشتی.
۴- اجاره کشتی به صورت لخت و بدون خدمه.
۵- مصادره کشتی
