بیمه حمل و نقل کالا بیمه ای است که به موجب آن بیمه گر در مقابل حق بیمه ای که از بیمه گزار دریافت می کند متعهد میشود چنانچه در جریان حمل کالا از نقطه ای ” مبداء حمل ” به نقطه دیگر ” مقصد کالا ” در نتیجه وقوع خطر های موضوع بیمه ، کالا تلف شده و یا دچار خسارت شود و یا بیمه گزار هزینه هایی در رابطه با خطرات متحمل شود، زیان وارده را جبران نماید.
تعاريف مرتبط با بيمه نامه باربري
مورد بيمه
كالايي است كه مشخصات آن از جمله نوع کالا، وزن، مقدار، تعداد، ارزش کالا و … با استفاده از اطلاعات مندرج در پروفرما، ثبت سفارش، فاکتور و … (بر حسب نوع بیمه نامه باربری صادره [وارداتی – صادراتی- داخلی- ترانزیت]) در بيمهنامه درج می گردد.
تقسیم بندی از نظر موقعیت جغرافیایی
- بيمه باربری داخلي: مبدأ و مقصد در بيمه هاي باربری داخلي، داخل ايران ميباشد.
- بيمه باربری وارداتي: در اين حالت مبدأ حركت خارج از ایران و مقصد داخل ايران مي باشد .
- بيمه باربری صادراتي: در اين حالت مبدأ حرکت داخل ايران و مقصد خارج از ايران ميباشد.
- بیمه باربری ترانزیت: بیمه نامه باربری ترانزیت جهت بیمه نمودن محموله هایی می باشد که مبداء و مقصد حرکت آنها خارج از ایران می باشد و کشور ایران در مسیر حمل محمولات قرار دارد .
معیارهای اختصاصی تعیین نرخ حق بیمه رشته باربری در مدیریت بیمه های باربری، کشتی و هواپیما بیمه “ما” :
- نوع و دامنه پوشش بر اساس کلوزها و پوشش های فراتر از هر کلوز
- نوع وخصوصیات محموله ( شکنندگی ، فساد پذیری و… )
- طریق حمل
- مسافت و مسیر حمل
- قلمرو جغرافیایی حمل
- امکانات ایمنی وسیله حمل
- مقررات بین المللی حاکم بر حمل
- عوامل غیر قابل پیش بینی از جمله تغییر مسیر حمل
- خطرات اضافی و استثنائات
- مبداء و مقصد حمل
- خسارت های ناشی از جنگ ، اغتشاش و یا تحریم
- انتقال کالا از یک وسیله حمل به وسیله دیگر
- دفعات حمل
- دوره اعتبار بیمه نامه
- نحوه پرداخت حق بیمه
- درج شرط اخذ بارنامه ارزش دار
- مشخصات وسیله حمل
وسيله حمل:
وسيله حمل از موارد بسيار مهم در بيمههاي باربري است كه به كشتي طبقه بندی شده، هواپيما، كاميون، قطار و …. يا تركيبي از آنها اطلاق می شود .
بسته بندی:
بسته بندی کالا نقش تعیین کننده ای در بررسی ریسک توسط بیمه گر دارد و می تواند نرخ و حق بیمه را افزایش یا کاهش دهد مثلاً برای کالاهایی که با کانتینر حمل میگردند تخفیف در نظر گرفته می شود .
پارت شیپمنت (PART SHIPMENT) (حمل به دفعات): به حمل و انتقال کالا در چندین مرحله پارت شیپمنت گفته می شود. در واقع یک شرط در بیمه باربری است که بیمه گر موافقت یا عدم موافقت خود را با حمل بار به دفعات و به صورت چند مرحله ای از مبداء به مقصد را اعلام می دارد .
ترانس شیپمنت (Transshipment ) : یک شرط در بیمه باربری است که بیمه گر موافقت یا عدم موافقت خود را با انتقال و جابجایی محموله بیمه شده از یک وسیله نقلیه به وسیله نقلیه دیگر در طول مدت سفر اعلام می دارد .
*اهداف بيمه نامه
بيمه نامه باربري، زيان هاي مالي كالاهاي تجاري را در صورت تحقق خطرات مرتبط حمل و نقل ( دريايي، هوايي، زميني ) مورد پوشش قرار ميدهد و هدف از آن حفظ منافع صاحبان كالا، تجار، وارد كنندگان و در نهايت حفظ منافع ملي است.
* چه كساني به اين بيمه نامه نياز دارند؟
فروشندگان كالا، اعتبار دهندگان، حمل كنندگان و خريداران برای انجام معاملات و مبادلات بازرگانی ایمن و خنثی سازی پیامد های ناخوشایند مالی در اثر ایجاد حوادث احتمالی از مخاطبان این بیمه نامه به شمار می آیند.
انواع شرايط بيمه حمل و نقل كالا براي پوشش بیمه باربري
مجموعه شرایط کلوز C – آیین نامه شماره ۷۹ بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
خطرات تحت پوشش
این بیمه خطرات زیر به جز موارد استثنا شده در بندهای ۴،۵،۶،۷ را پوشش میدهد .
- تلف شدن یا آسیب دیدن مورد بیمه که به طور منطقی مرتبط با یکی از موارد زیر باشد :
- آتش سوزی یا انفجار
- به گل نشستن ، زمینگیر شدن و برخورد با کف دریا ، غرق شدن یا واژگون شدن کشتی یا شناور.
- واژگون شدن یا از راه یا از خط خارج شدن وسیله حمل زمینی.
- تصادم یا برخورد کشتی ، شناور یا هروسیله حمل دیگر با هر جسم خارجی به غیر از آب .
- تخلیه کالا در بندر اضطراری .
- تلف شدن یا آسیب دیدن کالای مورد بیمه که علت آن یکی از امور زیر باشد :
- فدا کردن کالا در جریان خسارت عمومی
- به دریا انداختن کالا جهت سبک سازی کشتی
خسارت همگانی
این بیمه نامه خسارت همگانی و هزینه های نجات را که به منظور پیشگیری از خسارت یا در ارتباط با آن به جز موارد مندرج در بندهای ۴،۵،۶،۷ به وجود آمده و طبق قرارداد حمل و یا قانون و عرف حاکم بر آن محاسبه و تعیین شده باشد، پوشش می دهد .
مسئولیت مشترک در تصادم
به موجب شرط مندرج در قرارداد حمل در خصوص مسئولیت مشترک دو کشتی در تصادم، بیمه گر جبران این زیان را در قبال خطرات مورد بیمه تعهد در این بیمه به عهده میگیرد. بیمه گزار تقبل می نماید که هرگاه حمل کننده بر اساس شرط مذکور مطالبه زیان کند، بیمه گر را آگاه نماید . در این صورت بیمه گر حق دارد به هزینه خود دفاع از بیمه گزار را در دعوی به عهده گیرد.
مجموعه شرایط کلوز B – آیین نامه شماره ۷۹ بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
خطرات تحت پوشش
این بیمه خطرات زیر به جز موارد استثنا شده در بندهای ۴،۵،۶،۷ را پوشش میدهد .
- تلف شدن یا آسیب دیدن مورد بیمه که به طور منطقی مرتبط با یکی از موارد زیر باشد :
- آتش سوزی یا انفجار
- به گل نشستن، زمین گیر شدن و برخورد با کف دریا ، غرق شدن یا واژگون شدن کشتی یا شناور.
- واژگون شدن یا از راه یا از خط خارج شدن وسیله حمل زمینی.
- تصادم یا برخورد کشتی ، شناور یا هروسیله حمل دیگر با هر جسم خارجی به غیر از آب .
- تخلیه کالا در بندر اضطراری .
- زلزله ، آتشفشان یا صاعقه.
- تلف شدن یا آسیب دیدن کالای مورد بیمه که علت آن یکی از امور زیر باشد :
- فدا کردن کالا در جریان خسارت عمومی
- به دریا انداختن کالا جهت سبک سازی کشتی یا به دریا افتادن کالا از روی عرشه کشتی
- ورود آب دریا ،دریاچه یا رودخانه به کشتی ، شناور ، محفظه کالا ، کانتینر یا محل انبار.
- تلف شدن کلی هر بسته در کشتی یا شناور و یا تلف کلی هر بسته به علت افتادن به هنگام بارگیری وتخلیه کشتی یا شناور.
خسارت همگانی
این بیمه نامه خسارت همگانی و هزینه های نجات را که به منظور پیشگیری از خسارت یا در ارتباط با آن به جز موارد مندرج در بندهای ۴،۵،۶،۷ به وجود آمده و طبق قرارداد حمل و یا قانون و عرف حاکم بر آن محاسبه و تعیین شده باشد، پوشش میدهد .
مسئولیت مشترک در تصادم
به موجب شرط مندرج در قرارداد حمل در خصوص مسئولیت مشترک دو کشتی در تصادم، بیمه گر جبران این زیان را در قبال خطرات مورد بیمه تعهد در این بیمه به عهده میگیرد. بیمه گزار تقبل می نماید که هرگاه حمل کننده بر اساس شرط مذکور مطالبه زیان کند، بیمه گر را آگاه نماید . در این صورت بیمه گر حق دارد به هزینه خود دفاع از بیمه گزار را در دعوی به عهده گیرد.
مجموعه شرایط کلوز A – آیین نامه شماره ۷۹ بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
كاملترين نوع پوشش بيمهاي، شرايط A است در اين پوشش تقريباً كليه خطرات احتمالي در جريان حمل تحت پوشش بيمه گران قرار خواهد گرفت. به جز استثنائاتي كه به برخي از آنها در ادامه اشاره ميگردد.
خطرات تحت پوشش
- – این بیمه همه خطرهایی را که منجر به تلف شدن یا آسیب دیدن کالای مورد بیمه میشود به جز موارد استثنا شده در بندهای ۴،۵،۶،۷ را پوشش میدهد.
خسارت همگانی :
این بیمه نامه خسارت همگانی و هزینه های نجات را که به منظور پیشگیری از خسارت یا در ارتباط با آن به جز موارد مندرج در بندهای ۴،۵،۶،۷ به وجود آمده و طبق قرارداد حمل و یا قانون و عرف حاکم بر آن محاسبه و تعین شده باشد پوشش می دهد .
مسئولیت مشترک در تصادم
به موجب شرط مندرج در قرارداد حمل در خصوص مسئولیت مشترک دو کشتی در تصادم ، بیمه گر جبران این زیان را در قبال خطرات مورد بیمه تعهد در این بیمه به عهده می گیرد. بیمه گزار تقبل می نماید که هرگاه حمل کننده بر اساس شرط مذکور مطالبه زیان کند، بیمه گر را آگاه نماید . در این صورت بیمه گر حق دارد به هزینه خود دفاع از بیمه گزار را در دعوی به عهده گیرد.
استثنائات
- این بیمه به هیچ وجه شامل خطرات زیر نمی گردد:
- تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه قابل انتساب به سوء عمل ارادی بیمه گزار
- نشت و ریزش عادی، کسری عادی وزن یا حجم و یا فرسودگی و پوسیدگی عادی کالای مورد بیمه .
- تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ناشی از کافی نبودن یا نامناسب بودن بسته بندی یا آماده سازی کالای مورد بیمه مشروط بر اینکه بسته بندی یا آماده سازی قبل از شروع این بیمه انجام شده یا به وسیله بیمه گزار یا کارکنان او انجام شده باشند و تحمل مقابله با حوادث معمول در سفر بیمه شده را نداشته باشد .( در موارد مربوط به این شرط ، “بسته بندی ” شامل چیدن کالای مورد بیمه در کانتینر هم هست و کارکنان جزو پیمانکاران مستقل محسوب نمیشود )
- تلف شدن ،آسیب دیدن یا هزینه به علت عیب ذاتی یا ماهیت کالای مورد بیمه
- تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ای که علت آن تاخیر باشد، حتی اگر این تاخیر ناشی از خطرات بیمه شده باشد (به استثناء هزینه های قابل پرداخت بر اساس بند ۲)
- تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ناشی از اعسار یا ورشکستگی مالکان، مدیران، اجاره کنندگان یا گردانندگان کشتی یا قصور در انجام تعهدات مالی از طرف یکی از آنها ، به شرط اینکه بیمه گزار در هنگام بارگیری کالای مورد بیمه در کشتی ، از این امر مطلع بوده یا بایستی طبیعتاً در جریان معمول تجارت خود از این مسئله آگاه باشد که این اعسار و یا ناتوانی مالی می تواند مانع از ادامه عادی سفر گردد. این استثنا در صورتی که قرارداد بیمه به طرف دیگری ( طرف مدعی خسارت ) واگذار شده باشد که آن طرف موضوع بیمه را با حسن نیت و تحت قرارداد الزام آور خریداری کرده یا با خرید آن توافق نموده است ، اعمال نمی گردد.
- تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ای که مستقیم یا غیر مستقیم به علت یا ناشی از کاربرد هر نوع سلاح یا وسیله ای باشد که با انرژی اتمی یا شکست هسته ای و یا ترکیب هسته ای یا واکنش مشابه دیگر یا نیرو یا ماده رادیو اکتیو کار کند .
- این بیمه به هیج وجه تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ناشی از موارد زیر را پوشش نمیدهد :
- عدم قابلیت دریا نوردی کشتی یا شناور یا نامناسب بودن کشتی یا شناور برای حمل ایمن کالای مورد بیمه ، مشروط بر اینکه هنگام بارگیری کالای مورد بیمه به وسیله حمل ، بیمه گزار از فقدان قابلیت دریانوردی یا نامناسب بودن کشتی یا شناور آگاه باشد .
- نامناسب بودن کانتینر یا وسیله حمل جهت حمل سالم مورد بیمه ، مشروط بر اینکه بارگیری کالا درون یا برون این وسائط قبل از شروع این بیمه نامه انجام شده باشد یا توسط بیمه گزار یا کارکنان او انجام شده باشد و آنها از نامناسب بودن وسائط مذکور در زمان بارگیری کالای مورد بیمه اطلاع داشته باشند .
- در مواردی که قراداد بیمه به طرف دیگری ( طرف مدعی خسارت ) واگذار شده باشد و ایشان موضوع بیمه را با حسن نیت و تحت قراداد الزام آور خریداری کرده یا با خرید آن توافق نموده است استثنای بند ۵/۱/۱ اعمال نمیگردد .
- بیمه گران حق ادعای نقض تعهدات ضمنی راجع به قابلیت دریانوردی کشنی و مناسب بودن کشتی برای حمل مورد بیمه را از خود اسقاط کند .
- این بیمه به هیچ عنوان تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه هایی را که علت اصلی آنها یکی از موارد زیر باشد جبران نمیکند :
- جنگ ،جنگ داخلی ، انقلاب ، شورش ، قیام و یا زد وخوردهای داخلی ناشی از این امور یا هرگونه عمل خصمانه توسط یا بر علیه یکی از دو قدرت متخاصم .
- توقیف ، ضبط ، مصادره ، تصرف( غیر از دزدی دریایی ) یا اثرات ناشی از این امور یا اثرات ناشی از اقدام به شروع آنها.
- مین، اژدر و بمب های متروکه یا سایر سلاحهای جنگی به جا مانده و متروکه .
- این بیمه نامه به هیج وجه تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ناشی از موارد زیر را پوشش نمیدهد :
- عمل اعتصاب کنندگان ، جلوگیری از ورود کارگران یا عمل اشخاصی که در درگیریهای کارگری ،آشوبها یا اغتشاشات داخلی شرکت میکنند.
- اعتصاب، تعطیل محل کار ، درگیریهای کارگری ، آشوبها و یا اغتشاشات داخلی.
- هرگونه عمل تروریستی یا اقدام هر شخصی که مستقیما با هدف براندازی دولتی یا اعمال نفوذ از طریق توسل به زور یا خشونت برعلیه دولت یا از طرف یا در ارتباط با هر سازمانی که قانونی یا غیر قانونی تشکیل شده باشد
- عمل هر شخص با انگیزه سیاسی عقیدتی یا مذهبی.
شرایط (Total Loss) – خسارت کلی
در این نوع پوشش خسارات و زیان های مستقیم ناشی از آتش سوزی و یا غرق و … که منجر به از بین رفتن کل محموله در یک مرحله گردد قابل پرداخت می باشد.
نکته: در صورت انتخاب شرایط Total loss، بندهای شرایط خصوصی بیمه نامه می بایست از مدیریت بیمه های باربری، کشتی و هواپیما بنا به شرایط هر بیمه نامه و کالا اخذ گردد.
مدارک و مستندات مورد نیاز جهت رسیدگی به پروندهای خسارت :
بیمه گزار در زمان بروز خسارت میبایستی مدارک و مستندات به شرح ذیل را در اختیار بیمه گر قرار دهد :
- نامه مکتوب اعلام خسارت
- اسناد خرید شامل : اصل فاکتور خرید ، اصل پروفرما ، اصل گواهی مبداء ، اصل صورت بسته بندی کالا، اصل گواهی سلامت کالا در مبداء ، اصل گواهی بازرسی کالا در مبداء یا مقصد ، اعلامیه فروش ارز و برگ ثبت سفارش ، فاکتور تفکیکی
- اسناد حمل کالا شامل: اصل بارنامه حمل سراسری ، اصل بارنامه جاده ای ، اعلامیه ورود کالا ، اصل راهنامهCMR ( در صورت وجود )
- کلیه قبوض گمرکی و انبار ( ورود و خروج کالا ) ، اظهار نامه گمرکی
- صورتمجلس گمرکی یا صورتجلسه گمرک ( در صورت وجود )
- ارائه صورتجلسه تنظیم شده فی مابین فروشنده کالا و خریدار کالا و یا فی مابین فورواردر و فروشنده کالا و یا فی مابین فورواردر و خریدار کالا و یا فی مابین بیمه گزار و شرکت حمل و نقل داخلی یا بین المللی بابت خسارت محمولات ( در صورت وجود ،ارائه آن الزامی است ) کلیه مدارک و مستنداتی که توسط سایر سازمانهای مرتبط با خسارت جهت تایید حادثه تهیه شده است.
